Sarah: Mjane shujaa anayeng'ara kupitia ufugaji nyuki

Kutoka maombolezoni hadi mafanikioni Ufuaji wa nyuki waboresha maisha Mafunzo kutoka FAO yameimarisha vikundi na wanavikundi

Sarah Moses Mgombozi wa Mkoa wa Tabora, ulioko magharibi-kati mwa Tanzania ni mfano wa mwanamke jasiri aliyebadili changamoto kuwa fursa. Baada ya kumpoteza mume wake, ambaye alikuwa mshirika wake mkuu katika shughuli za ufugaji nyuki, hakukata tamaa. Badala yake, alisimama imara na kuamua kuendeleza kazi waliyoianza pamoja kwa msaada wa shirika la Umoja wa Mataifa la Chakula na Kilimo, FAO.

“Nilipomzika mume wangu ndipo nilitambua kuwa sasa ni lazima niwe imara na kuendelea pale alipoishia,” anasema Sarah.

Leo hii, Sarah ni mmoja wa wanawake wanaoheshimika katika sekta ya ufugaji nyuki wilayani Sikonge mkoani Tabora. 

Kutoka kuwa mjane aliyebeba mzigo wa familia peke yake hadi kuwa kiongozi wa kikundi chenye wanachama zaidi ya 50, Sarah ni ushahidi kwamba ufugaji nyuki unaweza kuwa chachu ya maendeleo ya kiuchumi, usawa wa kijinsia na uhifadhi wa mazingira.

FAO Tanzania Sarah Mgombozi, (kulia aliyebeba daftari) akiwa na wanakikundi wenzake wa kikundi cha Miombo kinachohusika na ufugaji bora wa nyuki mkoani Tabora nchini Tanzania. Kikundi chao kimepata mafunzo na ufadhili kutoka FAO.

Mwanzo wa safari ya ufugaji nyuki

Safari ya Sarah ilianza mwaka 2005 baada ya mfanyabiashara kutembelea kijiji chao kutafuta asali. Fursa hiyo ilimfanya kuona uwezekano wa kuigeuza asali kuwa chanzo cha mapato.

Mwaka 2006 aliingia rasmi kwenye ufugaji nyuki akiwa pamoja na mume wake. Wawili hao walifanikiwa kumiliki mizinga 75 na kujenga maisha yao kupitia mapato ya asali.

Mafanikio ya awali

• Kumiliki mizinga 75 ya nyuki.
• Kuhudumia familia kupitia mapato ya asali.
• Kulea watoto wao wanne katika mazingira yenye upendo na mshikamano.

Changamoto ya ujane

Kifo cha mume wake kilibadili maisha ya Sarah kwa kiasi kikubwa. Alibaki na jukumu la kulea watoto na kusimamia shughuli za ufugaji nyuki peke yake.

Watu wengi walidhani angeachana na shughuli hiyo, lakini aliona ufugaji nyuki kama urithi walioujenga pamoja. Kwa juhudi na uvumilivu, aliendelea kuendesha shughuli hizo huku akihakikisha watoto wake wanapata elimu na mahitaji muhimu.

Kuimarika kupitia mafunzo na ushirikiano

Kadri miaka ilivyopita, Sarah alijiunga na vikundi mbalimbali vya wafugaji nyuki na kupata mafunzo yaliyomsaidia kuongeza ujuzi na tija.

Kupitia ushirika wa Safari Beekeepers na wadau wengine wa maendeleo, alipata:

• Mafunzo ya kisasa ya ufugaji nyuki.
• Mbinu bora za uzalishaji wa asali.
• Ujuzi wa biashara na uongozi.
• Fursa za kushirikiana na wafugaji wengine.

Hatua hizi zilimjengea uwezo mkubwa wa kuwa kiongozi wa jamii na mfanyabiashara mwenye mafanikio.

FAO Tanzania Kwenye mti ni mzinga wa kisasa wa nyuki ambao wanachama wa kikundi cha Miombo walikuwa wanaonesha ujumbe wa FAO na shirika la huduma za misitu Tanzania, (TFS) waliofika kukagua mradi wao wa ufugaji bora wa nyuki mkoani Tabora, magharibi kati mwa Tanzania.

Kikundi cha Miombo na uongozi wake

Mwaka 2013, Sarah alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa Kikundi cha Miombo na alichaguliwa kuwa katibu wa kikundi hicho, nafasi ambayo ameendelea kushikilia kwa zaidi ya miaka 10.

Takwimu za kikundi

• Wanachama jumla: 54
• Wanaume: 36
• Wanawake: 7
• Vijana: 11
• Mizinga: Zaidi ya 94

Kupitia uongozi wake, kikundi kimeendelea kuimarika licha ya changamoto za mitaji na vifaa. Sarah amekuwa akihamasisha ushirikiano na kujifunza mbinu mpya za uzalishaji.

Matunda ya juhudi

Mapato ya ufugaji nyuki yameleta mabadiliko makubwa katika maisha ya Sarah.

Mafanikio yake makuu

• Kununua heka saba za ardhi zilizosajiliwa kwa jina lake.
• Kusomesha watoto wake wote wanne hadi wakajitegemea.
• Kuwa kiongozi anayeheshimika katika jamii.
• Kuonyesha kuwa ufugaji nyuki unaweza kupunguza umaskini.

Leo, Sarah ni mfano wa mwanamke aliyefanikiwa kusimama tena baada ya kupoteza mwenza wake.

Mradi wa FAO watoa matumaini mapya

Mwaka 2024, Kikundi cha Miombo kilinufaika na Mradi wa Usimamizi Jumuishi wa Mandhari katika Misitu Mikavu ya Miombo unaotekelezwa na FAO kwa ushirikiano na TFS na ufadhili wa GEF.

Kupitia mradi huo wanachama walipata:

• Mizinga ya kisasa.
• Mafunzo ya kitaalamu.
• Teknolojia mpya za uzalishaji.
• Fursa za masoko.

Teknolojia hizi zimewezesha wanawake kushiriki kikamilifu katika uvunaji wa asali kupitia vizimba maalumu bila kulazimika kupanda miti mirefu kama ilivyokuwa zamani.

Ufugaji nyuki na uhifadhi wa mazingira

Wadau mbalimbali wanasisitiza kuwa ufugaji nyuki ni nyenzo muhimu ya maendeleo na uhifadhi wa mazingira.

Waziri wa Maliasili na Utalii, nchini Tanzania Dkt. Ashatu Kijaji, amesema kuwa kulinda nyuki na wachavushaji wengine ni muhimu kwa ustawi wa kilimo, bioanuwai na uchumi wa nchi.

Kwa upande wake, FAO inaona ufugaji nyuki endelevu kama njia ya:

• Kuongeza kipato kwa kaya za vijijini.
• Kuimarisha usalama wa chakula.
• Kulinda misitu ya Miombo.
• Kukuza matumizi endelevu ya rasilimali za asili.

FAO Tanzania Kizimba cha kuwekea mizinga ya kisasa kilichojengwa huko Tabora nchini Tanzania kwa ufadhili wa FAO na ni rafiki kwa jinsia zote.

Uwekezaji kwa jamii

Kupitia Mradi wa Miombo, vikundi vya wafugaji nyuki na wakulima vimepata msaada mkubwa ikiwa ni pamoja na:

• Mizinga 500 ya kisasa ya nyuki.
• Majiko banifu ya umeme 500.
• Mafunzo kwa wafugaji nyuki 176 kupitia BTI.
• Msaada wa kuongeza thamani ya bidhaa na kupata masoko kupitia TANTRADE.

Hatua hizi zinasaidia kuongeza uzalishaji, kuboresha ubora wa bidhaa na kuimarisha biashara za wafugaji nyuki.

Somo kutoka kwa Sarah

Hadithi ya Sarah Moses Mgombozi inaonesha kuwa changamoto si mwisho wa safari. Kupitia uthubutu, uvumilivu na kujifunza, ameweza kubadilisha maisha yake na ya jamii inayomzunguka.

Kwa Sarah, kila mzinga si tu chanzo cha asali, bali ni ishara ya matumaini, ustahimilivu na mafanikio.