2024 mwaka wa misukosuko: Migogoro, Majanga na Ufurushwaji: UNHCR

Hata kwa viwango vya miaka ya hivi karibuni, 2024 ulikuwa mwaka wa misukosuko ambapo mizozo mipya ilizuka, mizozo iliyopo iliongezeka, na majanga yanayosababishwa na tabianchi iliongezeka. Kwa sababu hiyo, idadi ya watu waliolazimika kukimbia makazi yao kutokana na migogoro na mateso ilifikia karibu milioni 123 kufikia mwisho wa Juni, limesema Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi, UNHCR.

Idadi hiyo bila shaka imeongezeka zaidi kutokana na kuongezeka kwa migogoro katika Mashariki ya Kati na mamia ya maelfu wanaoendelea kukimbia ghasia nchini Sudan, Ukraine, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC) na kwingineko. Wakati uhamiaji mpya unaongezeka, mamilioni ya watu wamenaswa katika hali ya uhamisho wa muda mrefu - hawawezi kurejea nyumbani salama lakini wanakosa uwezekano wa kujenga upya maisha yao katika maeneo ambayo wamekimbilia. Suluhu zinahitajika haraka - suluhu za kumaliza mizozo, lakini pia suluhu ambazo zitawapa wakimbizi na watu wengine waliohamishwa kwa lazima nafasi ya kuchangia katika jumuiya zao mpya.

Ifuatayo ni taswira ya baadhi ya hali mbaya zaidi ambazo Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi, UNHCR, limeshiriki kutoa msaada mwaka 2024.

Mzozo wa Sudan

Vita na umwagaji damu nchini Sudan vimeendelea bila kukoma, na kusababisha mateso yasiyofikirika na uhamaji ambao sasa ni sawa na moja ya migogoro mikubwa zaidi ya watu kuhama makazi yao duniani, hata kama ulimwengu kwa kiasi kikubwa umeangalia pembeni. Tangu kuzuka kwa mapigano mwezi Aprili 2023, zaidi ya watu milioni 12 wamelazimika kukimbia makazi yao.

© UNHCR/Ximena Borrazas Kitongoji cha Haret Hreik huko Beirut, Lebanon, kilipigwa na kombora katikati ya Novemba 2024.

Dharura nchini Lebanon

Kuanzia mwishoni mwa Septemba, mashambulizi makali ya anga ya Israel yalipiga miji kadhaa kote Lebanon, na kuua maelfu ya watu na kuwafanya karibu 900,000 kukimbia nchi hiyo. Watu wengine 557,000 walivuka hadi Syria, wengi wao wakiwa Wasyria ambao walikuwa wamefunga safari ya kurudi Lebanon kutafuta usalama miaka iliyopita.

Syria kwenye njia panda

Mashambulizi yaliyoanzishwa na makundi yenye silaha tarehe 27 Novemba yalisababisha kupinduliwa kwa serikali ya zamani tarehe 8 Desemba, na hivyo kuzua matumaini ya kumalizika kwa mzozo mkubwa zaidi wa watu waliohama duniani pamoja na kutokuwa na uhakika juu ya mustakabali wa hivi karibuni wa nchi hiyo. Kabla ya matukio haya makubwa, zaidi ya watu milioni 13 walisalia bila makazi ndani ya Syria au katika nchi jirani.

© UNHCR/Alina Kovalenko Mapigano yalipoanza huko Horenka, mwanamke mzee alifanikiwa kuhama hadi sehemu ya kusini ya eneo la Kyiv huko Ukrainia.

Vita vya Ukraine

Zaidi ya siku 1,000 tangu Urusi ianzishe uvamizi wake kamili kwa Ukraine, maelfu ya raia wa Ukraine wamekufa na milioni 6.7 wamekuwa wakimbizi, wakiwemo 400,000 waliovuka Ulaya kutafuta usalama kati ya Januari na Agosti mwaka huu.

Hali ya Afghanistan

Zaidi ya miaka mitatu baada ya msukosuko ulioambatana na mabadiliko ya mamlaka ya Agosti 2021, Waafghanistan wanaendelea kukabiliana na mzozo wa kiuchumi unaoendelea, urithi wa miongo kadhaa ya migogoro, kuongezeka kwa athari za mabadiliko ya tabianchi na kupungua kwa haki na uhuru kwa wanawake na wasichana.

© UNHCR/Blaise Sanyila Msichana mdogo akibeba maji katika kambi ya watu waliokimbia makazi yao katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo DRC.

Mzozo katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo

Mgogoro katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC) unasalia kuwa moja ya migogoro tata na iliyopuuzwa duniani. Miongo kadhaa ya mapigano kati ya vikosi vya jeshi la Congo na vikundi mbali mbali vya kijeshi visivyo vya serikali yameambatana na ukiukwaji mkubwa wa haki za binadamu na unyanyasaji wa kijinsia, na kusababisha watu milioni 6.4 kuwa wakimbizi ndani ya nchi na zaidi ya milioni 1 wakiishi kama wakimbizi katika eneo hilo.

Mgogoro wa Rohingya

Zaidi ya miaka saba baada ya Warohingya wapatao 750,000 kukimbia mashambulizi makali katika Jimbo la Rakhine nchini Myanmar hadi Bangladesh, suluhu za mgogoro huo bado hazijapatikana. Nchini Myanmar, mzozo wa kivita unaoongezeka mwaka uliopita umesababisha hali mbaya zaidi kwa Warohingya ambao wamesalia Rakhine na kusababisha viwango vya rekodi ya juu vya wakimbizi wa ndani nchini kote.

© UNHCR

Dharura ya tabianchi

Huku mwaka wa 2024 ukikaribia kuwa mwaka wa joto zaidi katika rekodi, matukio ya hali mbaya ya hewa yalisababisha uharibifu kote ulimwenguni. Athari zao zilikuwa mbaya sana katika maeneo ambayo tayari yameathiriwa na mizozo au kuwa na idadi kubwa ya watu waliolazimika kuyahama makazi yao.

Ripoti iliyotolewa na UNHCR mwezi Novemba iligundua kuwa robo tatu ya watu waliofurushwa kwenye makazi yao wanaishi katika nchi zilizoathiriwa sana na mabadiliko ya tabianchi, wakati nusu wanaishi katika maeneo yaliyoathiriwa na migogoro na hatari kubwa ya hali ya hewa. Wengi waliokimbia mapigano wako katika hatari ya kuhama tena kutokana na ukame na mafuriko makubwa.

Hivi ndivyo ilivyokuwa nchini Kenya, Burundi na Somalia kati ya Machi na Mei, wakati mvua kubwa ilinyesha kote Afrika Mashariki, na kusababisha mafuriko kwenye kambi zilizokuwa zikihifadhi wakimbizi na wakimbizi wa ndani. Pia mwezi wa Mei, zaidi ya watu nusu milioni kusini mwa Brazili walikimbia makazi yao kutokana na mafuriko, wakiwemo wakimbizi na watu wanaohitaji ulinzi wa kimataifa kutoka Venezuela, Haiti na Cuba. Mwaka huu, mafuriko makubwa pia yalikumba watu waliokimbia makazi yao Yemen, Sudan na kote Afrika Magharibi na Kati.