Mtazamo wa Kimataifa Habari za kiutu

Aina za wanyama na ndege wanaohamahama zinapungua: Ripoti ya UN

Flamingo ndogo (Phoeniconias ndogo). Wanakuwa waridi tu baada ya miaka kadhaa, ikionyesha ndege wengi wanaopitia Nur-Sultan ni wachanga.
Mark Anderson
Flamingo ndogo (Phoeniconias ndogo). Wanakuwa waridi tu baada ya miaka kadhaa, ikionyesha ndege wengi wanaopitia Nur-Sultan ni wachanga.

Aina za wanyama na ndege wanaohamahama zinapungua: Ripoti ya UN

Tabianchi na mazingira

 

Leo huko Samarkand nchini Uzbekistan, katika ufunguzi wa mkutano mkubwa wa Umoja wa Mataifa wa uhifadhi wa wanyamapori (CMS COP14), ripoti ya kwanza ya kihistoria ya Hali ya Aina za Ndege na Wanyama Pori Wanaohamahama imezinduliwa na kuonesha hali ya mashaka kuhusu viumbe hawa duniani. 

Ingawa baadhi ya aina za ndege na wanyama wanaohamahama zilizoorodheshwa chini ya Mkataba wa aina za ndege na wanyama wanaohamahama, CMS zinaboreka, karibu nusu (asilimia 44) zinaonesha kupungua idadi imesema ripoti hiyo ya aina yake.

Tembo katika eneo la Mlima Kilimanjaro ulioko Tanzania kama unavyoonekana kutoka nchini Kenya
World Bank/Curt Carnemark
Tembo katika eneo la Mlima Kilimanjaro ulioko Tanzania kama unavyoonekana kutoka nchini Kenya

Zaidi ya aina moja kati ya tano (asilimia 22) ya aina za wanyama zilizoorodheshwa na Mkataba wa aina za ndege na wanyama wanaohamahama, CMS zinatishiwa kutoweka. Mathalani takriban samaki wote (asilimia 97) walioorodheshwa kwenye CMS wanatishiwa kutoweka, ripoti imeeleza.

Hatari ya kutoweka inaongezeka kwa aina zinazohamahama duniani kote, ikiwa ni pamoja na zile ambazo hazijaorodheshwa chini ya CMS.

Nusu (asilimia 51) ya Maeneo Muhimu ya Baionuai yaliyotambuliwa kuwa muhimu kwa wanyama wanaohama walioorodheshwa na CMS hayana hadhi ya kulindwa, na asilimia 58 ya maeneo  yanayofuatiliwa yanatambuliwa kuwa muhimu kwa aina zilizoorodheshwa na CMS yanakabiliwa na viwango visivyo endelevu vya shiniko linalosababishwa na binadamu.

Vitisho viwili vikubwa kwa aina za wanyama zilizoorodheshwa kwenye Mkataba wa aina za ndege na wanyama wanaohamahama CMS na aina zote zinazohama zinavunwa kupita kiasi na upotezaji wa makazi kwa sababu ya shughuli za wanadamu. Aina tatu kati ya nne zilizoorodheshwa kwenye CMS huathiriwa na upotevu wa makazi, uharibifu na mgawanyiko, na aina  saba kati ya kumi zilizoorodheshwa na CMS huathiriwa na uvunwaji kupita kiasi (ikiwa ni pamoja na kuchukua kwa kukusudia na pia kukamata kwa bahati mbaya).

Mabadiliko ya tabianchi, uchafuzi wa mazingira na  aina vamizi pia zina athari kubwa kwa aina za wanayama zinazohamahama.

Ulimwenguni, aina za wanyama 399 zinazohama ambazo zimo hatarini au zinazokaribia kutoweka hazijaorodheshwa kwa sasa chini ya Mkataba wa aina za ndege na wanyama wanaohamahama CMS.

H

Ndege aina ya Kingfisher huko Sanares, India.
UN Photo/John Isaac
Ndege aina ya Kingfisher huko Sanares, India.

adi sasa, hakuna tathmini ya kina kama hii iliyofanywa juu ya aina za wanyama zinazohama. Ripoti hiyo inatoa muhtasari wa kimataifa wa hali ya uhifadhi na mienendo ya idadi ya wanyama wanaohama, pamoja na taarifa za hivi karibuni kuhusu matishio yao makuu na hatua zilizofanikiwa za kuwaokoa.

Inger Andersen, Mkurugenzi Mtendaji wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Mazingira Duniani, UNEP, amesema: “Ripoti ya leo inatuonesha wazi kwamba shughuli za binadamu zisizo rafiki kwa mazingira zinahatarisha mustakabali wa viumbe vinavyohamahama - viumbe ambao sio tu wanafanya kama viashiria vya mabadiliko ya mazingira lakini wana jukumu muhimu katika kudumisha mazingira. utendakazi na uthabiti wa mifumo ikolojia changamano ya sayari yetu. Jumuiya ya kimataifa ina fursa ya kutafsiri sayansi hii ya hivi punde zaidi ya shinikizo zinazokabili spishi zinazohama kuwa hatua madhubuti ya uhifadhi. Kwa kuzingatia hali ya hatari ya wengi wa wanyama hawa, hatuwezi kumudu kuchelewesha, na lazima tushirikiane ili kufanya mapendekezo kuwa kweli."

Mabilioni ya wanyama hufanya safari za kuhama kila mwaka kwenye nchi kavu, baharini na angani, wakivuka mipaka ya kitaifa na mabara, huku baadhi yao wakisafiri maelfu ya maili kuzunguka dunia ili kula na kuzaliana.

Aina za ndege na wanayama zinazohama zina jukumu muhimu katika kudumisha mfumo ikolojia wa dunia, na kutoa manufaa muhimu, kwa kuchavusha mimea, kusafirisha virutubisho muhimu, kuwinda wadudu, na kusaidia kuhifadhi kaboni.