WMO yathibitisha mwaka 2023 ulivunja rekodi ya joto duniani

Shirika la Umoja wa Mataifa la Hali ya Hewa, WMO limethibitisha rasmi kuwa mwaka 2023 ndio mwaka wa joto zaidi katika rekodi za joto ulimwenguni. Wastani wa halijoto ya kila mwaka duniani ulikaribia nyuzi joto 1.5 za selsiasi zaidi ya viwangovya kabla ya viwanda.

Makubaliano ya Paris kuhusu mabadiliko ya tabianchi  yanalenga kupunguza ongezeko la joto la muda mrefu, lililo wastani wa miongo kadhaa badala ya mwaka mmoja kama 2023, kufikia si zaidi ya nyuzi joto 1.5 za Selsiasi  juu ya viwango vya kabla ya viwanda.

Taasisi sita za kimataifa zilizotumika kuchunguza halijoto duniani na kuunganishwa na WMO zinaonesha kuwa wastani wa joto duniani ulikuwa 1.45 ± 0.12 °C juu ya viwango vya kabla ya viwanda (1850-1900) mwaka wa 2023. 

Halijoto duniani katika kila mwezi kati ya Juni na Desemba iliweka rekodi mpya kila mwezi. Julai na Agosti ilikuwa miezi miwili ya joto zaidi kwenye rekodi.

Profesa Celeste Saulo wa Argentina, ambaye ni Katibu Mkuu wa WMO amesema, “mabadiliko ya tabianchi ni changamoto kubwa ambayo binadamu anakabiliana nayo. Inatuathiri sisi sote, haswa walio hatarini zaidi. Hatuwezi kumudu kusubiri tena. Tayari tunatenda, lakini lazima tufanye zaidi, na tunapaswa kufanya haraka. Ni lazima tupunguze kwa kiasi kikubwa uzalishaji wa hewa chafuzi na kuharakisha mpito hadi vyanzo vya nishati mbadala. Mabadiliko kutoka kwa baridi ya La Niña hadi joto la El Niño katikati ya 2023 yanaoneshwa wazi katika ongezeko la joto kutoka mwaka jana. Ikizingatiwa kuwa El Niño kwa kawaida huwa na athari kubwa zaidi kwa halijoto duniani baada ya kufika kilele, mwaka wa 2024 unaweza kuwa wa joto zaidi”.

Kulingana na Profesa Saulo, wakati matukio ya El Niño yanatokea kwa kawaida na kuja na kupita kutoka mwaka mmoja hadi mwingine, mabadiliko ya tabiachi ya muda mrefu yanaongezeka na hii ni kwa sababu ya shughuli za kibinadamu. Janga la tabianchi  linazidisha janga la ukosefu wa usawa. 

Unaathiri nyanja zote za maendeleo endelevu na kudhoofisha juhudi za kukabiliana na umaskini, njaa, afya mbaya, kuhama makazi, na uharibifu wa mazingira, na miaka tisa iliyopita imekuwa joto zaidi katika rekodi. 

Unsplash/Mikhail Serdyukov Mabadiliko ya tabianchi yameongeza hatari ya hali ya hewa kavu, ya joto ambao inachangia kuchochea moto wa nyika

Matendo ya binadamu yanaiteketeza dunia

Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa António Guterres, katika taarifa yake pia anasema kwamba "vitendo vya binadamu vinaiteketeza dunia. Mwaka wa 2023 ulikuwa hakikisho tu la siku zijazo mbaya ambazo zinangoja ikiwa hatutachukua hatua sasa. Ni lazima tujibu ongezeko la joto linalovunja rekodi kwa hatua ya kuvunja njia. Bado tunaweza kuepuka janga baya zaidi la tabianchi. Lakini tu ikiwa tutachukua hatua sasa kwa nia inayohitajika kupunguza ongezeko la joto duniani hadi nyuzi joto 1.5 na kutoa haki ya hali ya hewa.
 
Profesa Saulo amehitimisha kuwa, ufuatiliaji wa muda mrefu wa halijoto duniani ni kiashiria kimoja tu cha hali ya hewa na jinsi inavyobadilika. 

Viashirio vingine muhimu ni pamoja na viwango vya gesi chafuzi ya angahewa, joto la bahari na uasidi, kiwango cha bahari, kiwango cha barafu ya bahari na usawa wa wingi wa barafu. 

“Mabadiliko haya ya muda mrefu katika hali ya hewa yetu hupitia hali ya hewa yetu kila siku. Mnamo 2023, joto kali liliathiri afya na kusaidia kuchoma moto nyikani."

Mvua kubwa, mafuriko, vimbunga vya kitropiki vinavyoongezeka kwa kasi viliacha njia ya uharibifu, vifo, na hasara kubwa za kiuchumi. WMO itatoa ripoti yake ya mwisho ya Hali ya Hewa Duniani 2023 mwezi Machi 2024. Hii itajumuisha maelezo kuhusu athari za kijamii na kiuchumi katika usalama wa chakula, kuhamishwa na afya.

WMO Glaciers nchini Chile na Argentina zimepungua sana katika miongo miwili iliyopita.

Mkataba wa Paris

• Makubaliano ya Paris yanalenga kushikilia ongezeko la wastani wa halijoto duniani hadi chini ya 2°C juu ya viwango vya kabla ya viwanda huku ikifuatilia juhudi za kupunguza ongezeko la joto hadi 1.5°C juu ya viwango vya kabla ya kuanza kwa viwanda.
• Jopo la Serikali Mbalimbali kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi linasema kwamba hatari zinazohusiana na hali ya hewa kwa mifumo ya asili na ya binadamu ni kubwa zaidi kwa ongezeko la joto duniani kwa 1.5 °C kuliko ilivyo sasa, lakini chini ya 2 °C.
• Utafiti uliofanywa na WMO na Ofisi ya Met ya Uingereza mwaka jana ulitabiri kwamba kuna uwezekano wa 66% kwamba wastani wa joto la dunia karibu na uso wa dunia kati ya 2023 na 2027 utakuwa zaidi ya 1.5°C juu ya viwango vya kabla ya viwanda kwa angalau mwaka mmoja.
• Hii haimaanishi kuwa tutazidi kabisa kiwango cha 1.5°C kilichobainishwa katika Mkataba wa Paris ambao unarejelea ongezeko la joto la muda mrefu kwa miaka mingi.
• Nafasi ya kuzidi kwa muda 1.5°C imeongezeka kwa kasi tangu 2015, wakati ilikuwa karibu na sifuri. Kwa miaka kati ya 2017 na 2021, kulikuwa na uwezekano wa 10% wa kupita kiasi.