ICC yafungua uchunguzi kuhusu hali nchini Ukraine

Mwendesha Mashitaka Mkuu wa Mahakama ya Kimataifa ya Makosa ya Jinai ICC Karim Khan ametangaza rasmi kufungua uchunguzi kuhusu hali nchini Ukraine, haraka iwezekanavyo.

Katika taarifa yake kwa vyombo vya habari mwendesha mashtaka amesema Ukraine si nchi mshiriki wa Mkataba wa Roma wa Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu ICC, kwa hivyo yenyewe haiwezi kuwasilisha ombi hilo katika ofisi yake.

“Nimepitia mahitimisho ya Ofisi yaliyotokana na uchunguzi wa awali wa hali nchini Ukraine, na nimethibitisha kwamba kuna msingi mzuri wa kuendelea na kufungua uchunguzi. Hasa, nimeridhika kwamba kuna msingi mzuri wa kuamini kwamba uhalifu wa kivita unaodaiwa na uhalifu dhidi ya ubinadamu umefanywa nchini Ukraine kuhusiana na matukio ambayo tayari yametathminiwa wakati wa uchunguzi wa awali na Ofisi. Kwa kuzingatia kupanuka kwa mzozo katika siku za hivi karibuni, ni nia yangu kwamba uchunguzi huu pia utajumuisha uhalifu wowote mpya unaodaiwa kuwa chini ya mamlaka ya Ofisi yangu ambao unafanywa na upande wowote kwenye mzozo katika sehemu yoyote ya eneo la Ukraine”.

Khan amesema Ukraine mara mbili imetumia mamlaka yake kukubali kisheria mamlaka ya ICC chini ya Mkataba wa Roma unaotokea katika eneo lake, iwapo Mahakama itachagua kuutekeleza.

© UNICEF/Vyacheslav Ratynskiy/UNIAN Mnamo tarehe 24 Februari 2022, watu wanajificha katika kituo cha treni ya chini ya ardhi wakati wa operesheni za kijeshi zinazoendelea huko Kyiv, Ukraine

Tamko la kwanza lililotolewa na Serikali ya Ukraine lilikubali mamlaka ya ICC kuhusiana na madai ya uhalifu uliofanywa katika eneo la UkrainE kuanzia tarehe 21 Novemba 2013 hadi Februari 22, 2014. Tamko la pili liliongeza muda kwa msingi wa kujumuisha uhalifu unaoendelea unaodaiwa kufanywa katika nchi nzima katika eneo la Ukraine kutoka 20 Februari 2014 na kuendelea.

“Tayari nimeipa timu yangu jukumu la kuchunguza fursa zote za kuhifadhi ushahidi. Hatua inayofuata ni kuendelea na mchakato wa kuomba na kupata kibali cha utangulizi cha Mahakama ili kufungua upelelezi. Njia mbadala iliyoainishwa katika Mkataba inayoweza kuharakisha mambo zaidi itakuwa kwa mwanachama wa ICC kuelekeza hali hiyo kwa Ofisi yangu, ambayo itaturuhusu kwa vitendo na mara moja kuendelea na uchunguzi huru na wenye lengo la Ofisi.”

Mwendesha mashtaka huyo ameomba uungwaji mkono wa nchi wanachama na jumuiya ya kimataifa kwa ujumla wakati ofisi yake itakapopanga kuhusu uchunguzi wake.

“Nitakuwa naomba msaada wa ziada wa kibajeti, kwa michango ya hiari ili kusaidia hali zetu zote, na kwa mkopo wa wafanyikazi wa bure. Umuhimu na uharaka wa dhamira yetu ni mbaya sana kuwa mateka wa ukosefu wa njia.” Amesema Khan

ICC imeahidi kuendelea kufuatilia kwa karibu maendeleo ya hali inavyoendelea  nchini Ukraine na kutoa wito wa kujizuia na ufuasi mkali wa sheria zinazotumika za sheria ya kimataifa ya kibinadamu.